Từ ngày 1/7/2025, hệ thống luật đất đai của Việt Nam bước sang một giai đoạn chuyển mình quan trọng, đánh dấu bởi việc thực thi Nghị định 151/2025/NĐ-CP. Đây là một bước tiến mang tính chiến lược, nhằm tăng cường phân quyền, phân cấp trong quản lý đất đai, đồng thời nâng cao hiệu quả của công tác hành chính—tất cả đều hướng đến mục tiêu phục vụ người dân, doanh nghiệp tối ưu hơn.
1. Phân quyền mạnh đến cấp xã: Cải cách toàn diện
Quy định nổi bật nhất là việc Ủy ban nhân dân cấp xã được trao nhiều quyền hạn quan trọng:
Cấp Sổ đỏ (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện, giúp giảm đáng kể thời gian và thủ tục kéo dài
Thời gian cấp Sổ đỏ lần đầu được rút ngắn tối đa còn 3 ngày làm việc, trong khi toàn bộ quá trình đăng ký đất đai không vượt quá 17 ngày
Chủ tịch UBND cấp xã có thể thực hiện các quyền như: phê duyệt phương án sử dụng đất, thông báo thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, thậm chí cưỡng chế trong trường hợp cần thiết.
Đặc biệt, cấp xã được phép giao đất không thu tiền sử dụng, cho thuê đất, và chuyển mục đích sử dụng đất cho cá nhân hoặc cộng đồng dân cư — những thẩm quyền trước đây chỉ thuộc về cấp huyện hoặc tỉnh.
2. Rút ngắn thời gian — Tăng hiệu quả
Các thủ tục hành chính phức tạp giờ đây được xử lý nhanh hơn, giúp người dân và doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và giảm áp lực giấy tờ:
Thời gian giải quyết cấp Sổ đỏ lần đầu là không quá 3 ngày.
Toàn bộ quá trình đăng ký đất đai được rút từ 20 ngày xuống còn 17 ngày.
3. Cơ chế nộp hồ sơ linh hoạt & số hóa
Một cải cách mang tính bước ngoặt khác là quyền lựa chọn nơi nộp hồ sơ:
Người dân và doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ điểm tiếp nhận nào trong cùng tỉnh/thành phố, không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.
Hồ sơ có thể được gửi trực tiếp, qua bưu điện, hoặc trực tuyến qua Cổng Dịch vụ Công Quốc gia hoặc cấp tỉnh, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai.
Bản đồ địa chính, hiện trạng thửa đất… đã được số hóa và cho phép tra cứu trực tuyến, loại bỏ nhu cầu xác nhận bằng giấy của người dân.
4. Giải quyết tranh chấp ngay tại xã: Gần dân, kịp thời
Từ 1/7/2025, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền giải quyết các tranh chấp đất đai không có giấy tờ hoặc không đủ điều kiện khởi kiện ra tòa:
Thời hạn giải quyết tối đa 45 ngày, có thể gia hạn thêm 10 ngày ở vùng đặc thù như miền núi, biên giới, hải đảo.
Điều này không chỉ giảm tải cho hệ thống tòa án, mà còn giúp xử lý mâu thuẫn ngay tại địa phương, tạo sự ổn định và nhanh chóng cho cộng đồng.
5. Doanh nghiệp cũng dễ dàng hơn
Một điểm đáng chú ý là các doanh nghiệp thuộc diện miễn tiền thuê đất (như trong lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội) cũng được phép nộp hồ sơ tại cấp xã để thực hiện các thủ tục liên quan đến giao đất, cho thuê hoặc chuyển mục đích sử dụng đất. Việc này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, đặc biệt ở quy mô vừa và nhỏ.
Kết luận
Nghị định 151/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, mở ra bước tiến lớn trong cải cách hành chính đất đai tại Việt Nam. Với việc phân cấp mạnh về thẩm quyền tới cấp xã, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, linh hoạt trong nơi nộp hồ sơ, cùng xử lý tranh chấp tại cơ sở, chính sách lần này hướng đến một hệ thống hành chính gọn gàng, minh bạch và thân thiện hơn với người dân và doanh nghiệp.
Đây chính là bước ngoặt quan trọng, đóng góp vào mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đặt nền móng cho một môi trường đầu tư công khai, hiệu quả, và hướng đến sự hài lòng cao nhất của người dân trong quản lý đất đai.
